Tomer Kantor is een filmproducent die de afgelopen twee jaar als IamSatoshi het Bitcoin-fenomeen heeft gedocumenteerd. Hij is de medeoprichter van productiemaatschappij Proof of Work, en zijn aankomende non-profit documentaire “Bitcoin – a decentralized experiment as an innovative open source protocol to global finance” is momenteel in post-productie. Kantor heeft onlangs ook zijn korte documentaire “Bitcoin in Kenya” uitgebracht, die als onderdeel van het internationale Bitfilm Festival de wereld rondtoerde, en beschikbaar is op Youtube (video).

Tomer, je hebt een documentaire gemaakt over Bitcoin in Kenia, maar het is eigenlijk bijna net zo goed een documentaire over M-Pesa in Kenia. Kun je in het kort uitleggen wat M-Pesa is, en waarom je hebt besloten deze documentaire te maken?

M-Pesa is in principe beltegoed voor mobiele telefoons dat gekocht en verkocht kan worden in winkels en wisselkantoortjes door heel Kenia. Maar het kan ook van de ene naar de andere mobiele telefoon worden verstuurd, wat betekent dat het als geld kan fungeren. Dat is een handige optie voor veel Kenianen omdat zij vaak geen bankrekening kunnen krijgen, en wordt dan ook door bijna iedereen gebruikt.

Ik hoorde zelf voor het eerst van M-Pesa in de zomer van 2013 toen ik Alan Safahi interviewde – dat is de oprichter van de wereldwijde remittance dienst ZipZap. Hij vertelde me dat hij dacht dat Bitcoin voor de wereld zou kunnen doen wat M-Pesa voor Kenia heeft gedaan. Kort daarna las ik een artikel van Vice over M-Pesa, en in de weken die daarop volgden begonnen Bitcoin-gerelateerde media het over Kenia en M-Pesa te hebben als potentiële groeimarkt.

Ik raakte toen in contact met een groep ondernemers die een remittance service in Kenia wilden beginnen met behulp van Bitcoin, en besloot het land te bezoeken om een documentaire te maken over de potentie voor Bitcoin om gebruik te maken van het uitgebreide betaalnetwerk dat M-Pesa al had gecreëerd.

De documentaire is alleen niet erg positief over M-Pesa…

Ik begon te beseffen dat M-Pesa misschien het meest geweldige is dat ooit heeft bestaan toen ik me realiseerde dat het maken van een transactie zo’n zestig shilling kost, dat is meer dan een halve euro. Dat is niet slecht als je grote bedragen verstuurt, maar als je een van de jongens die ik heb geïnterviewd neemt… Hij gebruikt M-Pesa om af en toe honderd shilling direct van zijn telefoon naar die van zijn broertjes docent te sturen, om zo voor zijn school te betalen. Die zestig shilling aan kosten doen hem echt pijn.

Daarbovenop is het zo dat een groot deel van het succes van M-Pesa te danken is aan het feit dat het verantwoordelijke bedrijf, Safaricom, deels in handen is van de staat. Dit betekent namelijk dat iedereen die met M-Pesa wil werken een speciale licentie nodig heeft, maar het proces om zo’n licentie te bemachtigen is hartstikke corrupt. Als een soort van portiers van het betaalnetwerk heeft Safaricom producten kunnen stelen van de programmeurs die ze in eerste instantie hadden ontwikkeld.

Het ontbreken van een trusted third party zou niet alleen in Kenia voor verandering kunnen zorgen, maar in potentie voor de gehele wereld. Dit lijkt dan ook een terugkerend thema te zijn in je werk.

Ik hoorde voor het eerst van Bitcoin in een periode dat ik onderzoek deed voor een financiële instelling in the City of Londen. Voor dit project kwam ik de “Edelman Trust Barometer” tegen, dat is een jaarlijks rapport dat onderzoekt hoeveel vertrouwen mensen in verschillende instituties hebben als het om handel gaat. Van 2008 tot 2012, toen ik dit onderzoek deed, scoorde de financiële sector steevast het laagst. Mensen vertrouwden politici nog liever dan bankiers.

Na het lezen van deze barometer begon ik over Bitcoin na te denken als een netwerk van vertrouwen, omdat het geen enkele third party nodig heeft. Dus als er weinig vertrouwen in de maatschappij is, kunnen we in ieder geval nog deze getallen vertrouwen, de wiskunde die er achter schuilt. Op die manier zouden we vertrouwen van het institutionele niveau kunnen weghalen, en het kunnen terugbrengen naar een meer persoonlijk niveau. Dat is wat ik denk – of misschien dacht – dat de sleutel tot een betere samenleving zou kunnen zijn.

Is je mening over Bitcoin veranderd in de jaren dat je aan jouw documentaires hebt gewerkt?

De kerngemeenschap van de Bitcoin-wereld is nog altijd even goed als dat hij altijd was, misschien zelfs beter. Maar de hele zakelijke kant van het geheel vind ik niet de meest plezierige. De meeste succesvolle Bitcoin-bedrijven en het leeuwendeel van de nieuwe start-ups recreëren eigenlijk gewoon het slechte deel van de financiële sector. Ze handelen in essentie als third party’s, zijn vaak niet transparant, en zijn nauwelijks verantwoordelijk te houden wanneer er iets mis gaat. Deze nieuwe, disruptieve bedrijven zouden een uitkomst kunnen zijn voor Kenia en andere delen van de wereld die nog helemaal geen degelijk bancair systeem hebben, maar ik zie niet in hoe het vervangen van de bestaande financiële sector met een nieuwe lichting bedrijven die min of meer hetzelfde doen voor ons enig soort van verschil kan maken.

Dit soort kritiek is erg aanwezig in je video’s, tot het punt dat je eigenlijk best wel negatief over de toekomst van Bitcoin lijkt te denken. Heb je nog wel hoop op een goede afloop?

Ik hou van Bitcoin, maar ik vind wel dat er kritisch naar moeten blijven kijken. We kunnen niet zomaar zeggen: “Bitcoin is geweldig, de Bitcoin Foundation zorgt dat het allemaal goedkomt, en de ontwikkelaars die door weet-ik-veel-welk privaat bedrijf worden betaald gaan alles voor ons regelen.” Het is een beetje naïef om zo te denken.

Helaas is de meeste kritiek die je in veel media hoort bagger. Dat is waarom mensen zoals Brett Scott, Jaromil en Vinay Gupta sleutelrollen zullen hebben in mijn documentaire. Zij hebben alle drie een ferm begrip van geld en de aan Bitcoin onderliggende technologie, en ze houden enorm van het concept, maar ze beseffen ook dat Bitcoin niet automatisch voor een vrije wereld zal zorgen waarin iedereen lang en gelukkig leeft.

Juist als we ergens van houden is het volgens mij belangrijk om er kritisch op te zijn, om op die manier de relatie in stand houden. Dus als ik niet kritisch zou zijn op Bitcoin, dan zou ik niet mezelf zijn.

Kantor heeft tot nu toe ruim tachtig sleutelfiguren uit de Bitcoin-wereld geïnterviewd, waaronder bijna iedereen variërend van DarkWallet-frontman Amir Taaki tot Circle CEO Jeremy Allaire, en van investeerder en “Bitcoin Jezus” Roger Ver tot Piratenpartij-oprichter Rick Falkvinge. Al zijn video’s – inclusief Bitcoin in Kenya – zijn beschikbaar op zijn “IamSatoshi” Youtube-kanaal. Hij is momenteel ook op zoek naar sponsors die hem kunnen helpen met het afronden van “Bitcoin – a decentralized experiment as an innovative open source protocol to global finance.”

Een Engelstalige versie van dit interview verscheen eerder op BitPost.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in