03
Sty

Waarom Bitcoin geen tulpenbol is, en hevige volatiliteit slechts tijdelijk | Achtergrond

Wanneer prominente media over Bitcoin berichten, gaat het negen van de tien keer over een enkel aspect: de marktwaarde van de cryptografische valuta. En echt positief zijn deze commentaren zelden. Wanneer de koers snel stijgt kan het niet anders zijn dan een bubbel; een moderne variant van de Hollandse tulpenmanie. Bovendien zouden hevige waardefluctuaties bewijzen dat de valuta onpraktisch in gebruik is. Onzin, denken bitcoiners. Dit zijn kinderziektes, groeipijnen, die na verloop van tijd gewoon zullen verdwijnen.

Waarde

Om te begrijpen waarom de meeste bitcoiners de enorme waardestijgingen en fluctuaties slechts als tijdelijke (on)gemakken zien, moeten we eerst begrijpen waarom Bitcoin volgens hen überhaupt waarde heeft.

Over het begrip “waarde” zelf lopen de meningen uiteen – ook binnen de Bitcoin-community. Veel bitcoiners zijn aanhangers van de subjective theory of value. Volgens deze hoeksteen van de Austrian School of Economics heeft een product of goed enkel en alleen waarde omdat mensen er waarde aan hechten; voordat er mensen op aarde rondliepen was goud precies net zo veel waard als zand: niets. Sommige andere bitcoiners zien meer in het concept van intrinsieke waarde, maar achtten het een archaïsche gedachte dat dit in onze postindustriële en gedigitaliseerde economie enkel in fysieke vorm zou kunnen bestaan; ook digitale producten kunnen volgens hen over intrinsieke waarde beschikken.

De meeste bitcoiners zijn het er in ieder geval over eens dat de waarde van Bitcoin in iets anders schuilt dan dat veel mensen denken. Of het nu subjectief is of intrinsiek, Bitcoin zou vooral waarde hebben vanwege het nut ervan. Het zijn dan ook niet zo zeer de bitcoins die waarde dragen, maar het netwerkprotocol zelf. Dit is voor veel buitenstaanders enigszins verwarrend, omdat beiden dezelfde naam dragen: Bitcoin. (Om dit onderscheid nog enigszins te maken wordt de valuta doorgaans met een kleine b geschreven: bitcoin, terwijl het protocol zelf met hoofdletter B wordt geschreven: Bitcoin.)

De reden dat het netwerkprotocol waarde heeft, zou in verschillende eigenschappen ervan schuilen. Allereerst lost het Bitcoin-protocol een klassiek netwerk-probleem op: the Byzantine Generals’ Problem. Door dit probleem was het lange tijd onmogelijk om consensus te bereiken op een netwerk van computers. In het kort zit dit als volgt. Stel dat computer A consensus wil bereiken met computer B over de kleur blauw. In dat geval zal computer A een bericht naar computer B sturen: “Blauw.” Om er zeker van te zijn dat computer A straks niet als enige op blauw staat, zal computer A echter wel een bevestiging willen hebben van computer B. Indien computer B het bericht (“Blauw”) heeft ontvangen, zal hij daarom een bevestiging naar computer A sturen. Maar nu zal ook computer B een bevestiging willen hebben om er zeker van te zijn dat zijn eigen bevestiging is aangekomen, zodat hij straks niet de enige is die op blauw staat. Computer A zal daarom weer een bevestiging van de bevestiging moeten sturen aan computer B… maar dan zal computer A weer moeten wachten op een bevestiging van de bevestiging van de bevestiging om er zeker van te zijn dat de bevestiging van de bevestiging is aangekomen. Uiteindelijk zal dit proces natuurlijk voor altijd voortduren, omdat geen van de computers ooit kan weten of de andere computer de laatste bevestiging heeft ontvangen.

In het geval van kleuren is consensus wellicht niet zo enorm belangrijk. Maar wanneer het gaat om eigendomsbewijzen, aandelen, verkiezingen, of – inderdaad – geldbalansen, is consensus cruciaal. Wanneer computer A denkt dat Herman acht bitcoins heeft, terwijl computer B denkt dat Herman er elf heeft, kan het goed mis gaan. Dit probleem wordt opgelost middels de blockchain, de keten van blokken die alle bitcoin-balansen bijhoudt. Dankzij Satoshi Nakamoto’s uitvinding kunnen groepen mensen daarom nu op grote schaal tot consensus komen, zonder dat daarbij een centrale instantie nodig is. Dit is enorm nuttig.

Tevens zit de waarde van Bitcoin in de grootte van het netwerk, oftewel het aantal gebruikers. Dit is voor een communicatie-protocol van cruciaal belang, zoals ook Metcalfe’s law laat zien, aangezien dat de essentie van de functionaliteit betreft. De eerste telefoon die ooit werd uitgevonden was bijvoorbeeld volstrekt nutteloos, er kon immers niemand mee worden gebeld. De tweede telefoon maakte beiden telefoons al een stuk nuttiger, omdat er nu een verbinding kon worden gelegd. De introductie van de derde telefoon zorgde er zelfs voor dat er alweer drie verschillende verbindingen konden worden gemaakt, in plaats van een, terwijl met de introductie van de vierde telefoon zelfs zes verbindingen mogelijk zijn. En nu vrijwel iedereen een telefoon heeft, is het apparaat bijzonder handig geworden; misschien zelfs onmisbaar. En dat terwijl aan de telefoon zelf niets hoeft te zijn veranderd; het ligt aan de grootte van het netwerk. Vergelijkbare ontwikkelingen zijn van toepassing op e-mail of sms, maar ook op een netwerk-site zoals Facebook. En dus ook op – inderdaad – Bitcoin.

Daarbij heeft Bitcoin een relatief uitgebreide infrastructuur. Waar een telefoon een middel op zichzelf is, krijgen veel communicatieprotocollen, zoals http (het web) pas echt nut wanneer er iets op wordt gebouwd. In het geval van het http zijn dit vooral websites, die dankzij webbrowsers makkelijk bezocht kunnen worden. Hoewel het relatief eenvoudig is om een nieuwe soort http te verzinnen, zou dit volstrekt nutteloos zijn zonder dat er websites en webbrowsers voor worden gemaakt. Hetzelfde is waar voor Bitcoin: dit protocol is vooral nuttig geworden omdat er een infrastructuur omheen wordt gebouwd, zoals wisselkantoren, (web)wallets, speciale apps, en paymentprocessors. Al deze externe toepassingen – de infrastructuur – zorgen ervoor dat Bitcoin nuttiger wordt.

Ten slotte wordt Bitcoin beheerd door een enorme hoeveelheid miners, die gezamenlijk het netwerk beveiligen. Op een Bitcoin-achtig protocol waar niemand de baas is, en de betrouwbaarheid voor een groot deel staat of valt bij het voorkomen van valse transacties, is de totale hoeveelheid aangesloten rekenkracht van cruciaal belang; dit houdt het netwerk eerlijk. Bitcoin is op dit vlak alles en iedereen ter wereld de baas: nog nooit eerder heeft een computernetwerk zo veel rekenkracht bijeen kunnen brengen.

De innovatie, de grootte van het netwerk, de uitgebreide infrastructuur, en de enorme beveiliging maakt het Bitcoin-protocol volgens bitcoiners waardevol. Waardevol omdat wij er waarde aan hechten (subjectief), of waardevol omdat het op zichzelf waardevol is (intrinsiek), maar hoe dan ook waardevol. Niet eens zo zeer vanwege de bitcoins, maar in eerste instantie omdat het een nieuwe manier van communiceren mogelijk maakt, zoals het http dat ook ooit deed. Dit kan in de toekomst voor allerlei toepassingen worden gebruikt. In de woorden van de bekende Bitcoin-evangelist Andreas Antonopoulos: “[b]itcoin is just the first app.” (Video)

Deze eerste applicatie, bitcoin de valuta, is volgens bitcoiners wel erg nuttig, om de eenvoudige reden dat het de enige valuta is die op dit protocol functioneert. Daardoor kan de bitcoin bijvoorbeeld binnen luttele seconden en vrijwel gratis de wereld worden rondgestuurd; een fantastische kwaliteit. Bovendien zijn de bitcoins schaars: er zullen er nooit meer dan 21 miljoen worden vrijgegeven. Aangezien de bitcoin daarmee zowel nuttig is, als schaars – zo benadrukt Bitcoin-entrepreneur Erik Voorhees bijvoorbeeld in een van zijn veelbekeken lezingen (video) – moet er toch een zekere waarde aan zitten.

Wat die waarde dan precies is, of ooit zal worden, dat weet op dit moment nog niemand. De vrije markt is er hard naar op zoek.

Exponentiële groei

Dat zoeken naar waarde doet de markt niet erg geleidelijk – in tegendeel. Wie prijsgrafieken van de bitcoin opzoekt ziet bijvoorbeeld al snel exponentiële groei. En iedereen “weet”: exponentiële groei is onhoudbaar. Bitcoin doet veel mensen daarom op zijn best denken aan de tulpenmanie, Beanie Babies of dot-com aandelen, en op zijn slechtst aan piramidespelen en Ponzi-scheme’s.

Deze associaties zijn best begrijpelijk, maar niet per se terecht. Bitcoin – het protocol – is in eerste plaats immers een technologie. En in tegenstelling tot aandelen of andere financiële producten, verloopt de adoptie van technologieën doorgaans volgens de zogenaamde S-curve. Daarbinnen is exponentiële groei normaal.

Een voorbeeld. De handvol Nederlanders die in de vroege jaren tachtig een PC aanschaften waren waarschijnlijk de eersten van hun stad. Eind jaren tachtig waren computer-eigenaren al een stukje minder eenzaam, maar ze zullen waarschijnlijk de eersten van hun straat zijn geweest. Nog vijf jaar later zou de halve stad echter al over een thuiscomputer beschikken, en tegen de late jaren negentig was het al vreemd om geen PC in je eigen huis te hebben staan. Inmiddels heeft vrijwel ieder huishouden een computer. De adoptie van de PC groeide dus exponentieel, om uiteindelijk te verzadigen. Een S-curve. Vergelijkbare curves zijn te zien bij de adoptie van tv’s, mobiele telefoons, het internet, en de meeste andere succesvolle technologieën.

Bovendien breiden ook succesvolle netwerken zich exponentieel uit. Dit is goed te zien aan het aantal gebruikers van grote netwerk-sites. Wie David Fincher’s The Social Network heeft gezien, weet dat Facebook bijvoorbeeld een dergelijke groei heeft doorgemaakt. Waar Mark Zuckerberg in de begindagen slechts een beperkt netwerkje binnen de campus voor ogen had, breidde (The) Facebook zich al snel uit naar universiteiten in heel andere delen van het land. Halverwege de film vieren de heren in hun gloednieuwe kantoor dat de netwerk-site maar liefst een miljoen leden heeft behaald… achteraf natuurlijk een schijntje. Vanaf 2008 is het aantal Facebook-profielen met honderdduizenden leden per dag gaan groeien, en inmiddels hebben ruim een miljard mensen zich aangemeld bij de netwerk-site. Uiteindelijk zal deze groei enigszins moeten gaan verzadigen. Een S-curve.

Door deze S-curve groeide bovendien ook de waarde van Facebook enige tijd exponentieel, zoals The Social Network laat zien. Toen Zuckerberg in zijn studentenkamer een website in elkaar had geknutseld was Facebook een leuk idee, maar niet veel meer dan dat. Nadat de website aan het rollen kwam wilde vooral de vriend van Mark zijn investering van een paar duizend dollar er alweer uit halen. Geen goed idee, volgens Zuckerberg: een paar duizend dollar was niet genoeg. Er kon uiteindelijk misschien wel een miljoen worden verdiend met de website – mits ze hun hand niet te snel verspeelden. Kort daarop schotelde Napster-oprichter Sean Parker het tweetal zelfs nog een andere toekomst voor: “A million dollars isn’t cool. You what’s cool? A billion dollars.” Wanneer de aftiteling van de film begint, blijkt Parkers voorspelling aan de zuinige kant geweest: Facebook was in 2010 25 miljard dollar waard geworden. En afgelopen augustus oversteeg de totaalwaarde van de website zelfs de 100 miljard. Aangezien het nut, en dus de waarde van Facebook samenhangt met het aantal gebruikers (of: de grootte van het netwerk), is deze waarde meegegroeid. Volgens een S-curve, dus.

Er is geen enkele garantie dat Bitcoin een groot succes wordt. Misschien zal het niet uitgroeien tot het equivalent van Facebook, maar tot het equivalent van Friendster. Maar aangezien het nut van het protocol grotendeels samenhangt met de grootte van het netwerk, zou Bitcoin – indien het een succes wordt – vroeg of laat wel exponentieel moeten groeien. En omdat deze groei zou bijdragen aan de waarde van het netwerk, en deze waarde zich volgens bitcoiners vertaalt naar de valuta, is het misschien helemaal niet zo vreemd dat ook de bitcoin exponentieel in waarde stijgt.

Volatiliteit

Het is ten slotte geen geheim dat de marktwaarde van de bitcoin op dit moment erg speculatief is. Hoewel de cryptografische valuta nu al als betaalmiddel kan worden gebruikt, zullen veel mensen vooral bitcoin hebben gekocht met het oog op de mogelijke toekomstige waarde van de internetmunt.

De waardefluctuaties zijn daarom helemaal niet zo vreemd. Zoals we eerder hebben gezien vinden veel bitcoiners vooral het netwerkprotocol zelf waardevol; dit is ook waar de bitcoins hun waarde uiteindelijk uit onttrekken. Wanneer Bitcoin – het netwerkprotocol – (toekomstige) waarde verliest, zou dit zich logischerwijs in bitcoin – de valuta – moeten vertalen.

Misschien is het daarom beter om Bitcoin op dit moment te zien als een soort open source crowdfunding project waarvan het betalingssysteem in de testfase is. De bitcoins zijn al te gebruiken als valuta, maar fungeren voorlopig eigenlijk vooral als soort aandelen van een nieuw geldsysteem – misschien zelfs van een nieuw soort economie. En aangezien het toekomstig nut van het geheel nog erg onzeker is, kan de marktwaarde op dit moment fors op en neer bewegen.

Het Bitcoin-protocol is bijvoorbeeld nog niet eens helemaal voltooid; het programma is nog in bèta. En dat het een work-in-progress is, betekent dat er nog veel onzekerheid leeft. Zo is het niet uit te sluiten dat er nog eens vervelende bugs boven water komen. Tevens is het gedecentraliseerde karakter van het mining proces momenteel niet waterdicht, en het netwerk kan op dit moment slechts zeven transacties per seconde verwerken. Er wordt hard gewerkt aan het oplossen van deze en andere problemen, maar dergelijke al-dan-niet tijdelijke onzekerheden kunnen wel tot flinke waardeschommelingen leiden. In maart 2013 zorgde een tweesplitsing van de blockchain door een slordige update bijvoorbeeld nog voor enige chaos, en een kortstondige koersval.

Vergelijkbaar is ook de infrastructuur rond Bitcoin nog erg jong; ieder bedrijf dat met de cryptografische valuta bezig is staat nog in de kinderschoenen. De grote namen, zoals payment-processor BitPay en wisselkantoor Bitstamp, bestaan bijvoorbeeld nog maar iets langer dan twee jaar. Wisselkantoor MtGox bestond al eerder, maar handelde tot voor kort in speelkaarten: de naam staat eigenlijk voor Magic The Gathering Online eXchange. Al deze bedrijven hebben daarom ook grote moeite de stormachtige ontwikkeling van Bitcoin bij te houden. Dit leidt tot fouten; MtGox is in 2011 bijvoorbeeld op een cruciaal moment gehackt, terwijl zij in april van dit jaar tijdens de enorme rally een flinke DDoS aanval te verduren kregen. Ook dergelijke gebeurtenissen kunnen voor veel onzekerheid zorgen, en daarmee de aanleiding zijn tot fikse kelderingen van de koers.

Maar behalve Bitcoin zelf, en de infrastructuur rond Bitcoin, is er op dit moment een nog grotere onzekerheid: de wetgeving rond Bitcoin. Pas sinds dit jaar beginnen de meeste banken en overheden de cryptografische valuta enigszins serieus te nemen, en daarmee begint er ook voor het eerst beleid en regels ten opzichte van Bitcoin te ontstaan. Vergelijkbaar met torrents verwachten de meeste bitcoiners niet dat een verbod veel invloed zal hebben op het voortbestaan van het Bitcoin-protocol (of het idee er achter) – maar dagelijks gebruik ervan kan wel worden gedwarsboomd. Dit zal veel invloed hebben op het nut ervan, en dus op de (toekomstige) waarde. Zo wist een negatief besluit van de Chinese overheid onlangs nog voor een flinke koersdaling te zorgen.

Tevens draagt het feit dat Bitcoin erg nieuw is zelf bij aan de volatiliteit. Dit is bijvoorbeeld goed te zien aan de invloed die media-aandacht op de marktwaarde van de munt heeft. Vooral wanneer de koers in de lift zit berichten veel journalisten graag over duizelingwekkende groeipercentages. Door deze aandacht raken veel nieuwe mensen geïnteresseerd in de cryptografische valuta, waardoor de opwaartse trend zich versterkt. Dit wordt doorgaans gevolgd door nog meer media-aandacht, en dus door nog meer groei, waardoor uiteindelijk wel een speculatieve bubbel ontstaat. Totdat de media beginnen te waarschuwen voor de extreme prijsstijging, en associaties met de Hollandse tulpenmanie, Beanie Babies en dot-com aandelen gaan oprakelen. Daardoor worden vermoedelijk vooral de nieuwkomers aan het twijfelen gebracht, zodat zij op een geven moment weer massaal van de bitcoins afwillen. Zo krijgen de waarschuwende media dus (tijdelijk) hun gelijk, al wil de ironie dat het tulpenbol-effect van begin tot eind grotendeels werd bewerkstelligd door henzelf.

Daarnaast draagt de geringe totaalwaarde van alle bitcoins bij aan de volatiliteit. Hierdoor kunnen individuele gebruikers relatief makkelijk forse prijsschommelingen teweeg brengen. Wanneer een kapitaalkrachtige investeerder zou besluiten voor een miljoen euro aan bitcoins aan te schaffen, zal hij dat op dit moment niet kunnen doen zonder de marktwaarde een aantal procenten te laten stijgen. En het tegenovergestelde is ook waar: wie duizenden bitcoins wil verkopen zal genoegen moeten nemen met een lichte koersdaling. (Dit zal nog wel eens een fascinerende middag kunnen opleveren wanneer de FBI ooit besluit de tienduizenden geconfisqueerde bitcoins van drugs-website Silk Road te liquideren.)

Maar de bitcoin-koers wordt zo nu en dan (waarschijnlijk) ook gemanipuleerd. Op de grotendeels ongereguleerde bitcoin-markt zijn verschillende trucjes uit te halen waarmee de marktwaarde omhoog of omlaag kan worden gebracht. De meest voorkomende daarvan is waarschijnlijk “painting-the-tape“; het kopen en verkopen van bitcoins aan handlangers, waarmee koersstijging of – daling kan worden geforceerd. Het heeft er de schijn van dat dit in de tweede helft van 2013 met enige regelmaat gebeurde, terwijl het ten tijde van de enorme waardestijging in april van dat jaar welhaast zeker het geval was.

Al de bovenstaande aanleidingen tot waardeschommelingen worden echter nog versterkt door de grootste factor van volatiliteit: geringe liquiditeit. Op dit moment zijn relatief weinig mensen op de bitcoin-markt actief, en is het erg lastig om aan de cryptografische valuta te geraken. Enkele van de grootste wisselkantoren opereren nog altijd in een schemerachtig gebied van de wet, en in sommige gevallen is het zelfs niet duidelijk wie er achter zitten. Het is bovendien al meer dan eens gebeurd dat dergelijke ondernemingen hebben moeten sluiten; soms zelfs van de ene op de andere dag. Dit maakt dat slechts weinig bitcoiners genoeg vertrouwen in de wisselkantoren hebben om er (veel) geld achter te laten, waardoor het handelsvolume op de bitcoinmarkt vrijwel altijd behoorlijk laag ligt. Een koersval zal daarom minder snel worden opgevangen door “nieuw” geld, terwijl het aantal aangeboden bitcoins tijdens een opleving al snel schaars wordt. Zowel opwaartse als neerwaartse schokken zijn daarom bijna altijd tamelijk heftig.

Natuurlijk maakt dit alles de internetmunt momenteel ongeschikt voor grootschalige gebruik. Maar geen van deze problemen zijn fundamenteel; het zijn stuk voor stuk zaken die na enige tijd opgelost kunnen worden – en daar wordt in veel gevallen nu al aan gewerkt. Indien de onvolkomenheden van het protocol worden verholpen, de infrastructuur volwassener wordt, en er helderheid komt betreffende de regelgeving, zal onzekerheid over de toekomst langzaam maar zeker verdwijnen. Hierdoor zal vermoedelijk ook adoptie verder groeien, terwijl wisselkantoren verder kunnen professionaliseren. Zo kan liquiditeit verder toenemen, net als de totaalwaarde, terwijl de mediahypes en het speculatieve gehalte logischerwijs zullen afnemen.

En dit is niet slechts een hypothetisch vooruitzicht gebaseerd op theoretische hoop. Uit data blijkt dat het nu al gebeurt. Hoewel de bitcoin op dit moment vergeleken met de dollar en de euro (of vergeleken met goud en zilver) enorm volatiel is, was dit enkele jaren geleden nog veel heftiger; langzaam maar zeker begint de marktwaarde van bitcoin te stabiliseren. Dit verschil is ook goed te zien aan de alternatieve cryptocurrencies, die in ieder opzicht achterlopen op de marktleider: vergeleken met de concurrentie is bitcoin is nu al de meest stabiele optie.

Bitcoin is nog erg jong, en de toekomst ervan nog zeer onzeker. Hevige waardefluctuaties zullen daarom waarschijnlijk nog jarenlang een feit zijn – er vanuit gaande dat Bitcoin nog jarenlang blijft bestaan. Maar vrijwel iedereen die met Bitcoin bezig is weet dit, en bijna niemand die met Bitcoin bezig is vindt dit heel erg. Gebruikers bestaan veelal uit enthousiastelingen die de volatiliteit voor lief nemen, en zich er zelfs mee vermaken als ware het een digitale achtbaan betreft. (Verstandige) investeerders weten dat Bitcoin een lange-termijn belegging is, en zullen de schommelingen van dag-tot-dag grotendeels negeren. Winkeliers hoeven tenslotte geen enkel probleem te ondervinden, zij kunnen de betaling van hun klanten via payment-processors zoals BitPay en Bips gewoon in euro’s krijgen uitbetaald, zodat zij zelf geen enkel risico lopen.

Natuurlijk is het onwaarschijnlijk dat de marktwaarde van bitcoin ooit 100% stabiel wordt. Maar dat zijn reguliere valuta ook niet. Door inflatie wordt vrijwel al het (fiat) geld ter wereld bijvoorbeeld ieder jaar minder waard; vaak minstens enkele procenten per jaar – en in landen als Argentinië en India veel meer dan dat (om nog maar te zwijgen van “rampgebieden” zoals Zimbabwe). Er is bovendien geen enkele garantie dat hyperinflatie nooit weer realiteit wordt in Westerse landen.

Het zal daarom interessant zijn te zien wat wereldburgers straks verkiezen: de betrekkelijke zekerheid van koopkrachtverlies, of het relatieve risico van waardeschommelingen.

Door: Aaron van Wirdum (@AaronvanW)

Zie ook: Bitcoin 101 Blackboard – Why Bitcoin’s Growth is Normal & The S-Curves You Could Never See

(Een eerdere versie van dit artikel verscheen op banklessblog.nl)

Share this

3 komentarze

  1. Je zegt dan wel tijdelijk, maar je geeft niet aan hoe lang het dan duurt voordat die volatiliteit weg zal gaan. Als het nog 5 jaar zo doorgaat, dan zal de massa in de westerse wereld niet kiezen om bitcoins te bewaren en tegen die tijd is de hype er vanaf en zullen speculanten hun interesse verliezen.

    1. Ha Mohammed,

      Ik zal even stukje voor stukje op je kritiek ingaan.

      “Je zegt dan wel tijdelijk, maar je geeft niet aan hoe lang het dan duurt voordat die volatiliteit weg zal gaan.”

      Klopt. Ik heb geen idee hoe lang dat nog zal duren. Wellicht nog behoorlijk lang.

      “Als het nog 5 jaar zo doorgaat, dan zal de massa in de westerse wereld niet kiezen om bitcoins te bewaren…”

      Ik ben het met je eens dat Bitcoin eerder op grote schaal zal aanslaan buiten de Westerse wereld, daar waar zij niet de luxe kennen die wij hebben. Het overgrote deel van de wereld is bijvoorbeeld helemaal niet in staat om een bankrekening, creditcard of PayPal-account te verkrijgen, en in veel landen is de bitcoin door inflatie van de regionale valuta een erg aantrekkelijk alternatief.

      “…en tegen die tijd is de hype er vanaf…”

      Daar ga ik wel vanuit ja, en ik ga er ook vanuit dat er tegen die tijd allerlei toepassingen zijn verzonnen voor Bitcoin, waardoor zowel het nut als het gebruik van het protocol nog velen malen verder is toegenomen.

      “…en zullen speculanten hun interesse verliezen.”

      Dat lijkt me onwaarschijnlijk, met goud en zilver wordt ook nog altijd gespeculeerd. Daarbij kan dit me niet zo veel interesseren.

  2. Dag Aaron,
    complimenten voor deze onderhoudende beschouwing. Een waardevolle toevoeging op de meer gangbare berichtgevingen.
    Ik denk dat de cryptovaluta als bitcoin, litecoin, etc. vooral aan betekenis/omvang wint wanneer zij gekoppeld wordt aan een belangrijke onderliggende waarde: ‘tijd’. Zie bijvoorbeeld:

    http://www.oneworld.nl/lezen/nieuws/waar-geld-tekortschiet-ontstaan-tijdbanken

    http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/3422333/2013/04/08/Armlastig-Spanje-neemt-toevlucht-tot-ruilhandel-en-alternatieve-betaalwijzen.dhtml

Leave a Comment

[an error occurred while processing this directive]